DIABETES-TRANSPLANTATIE

Diabetes op korte termijn onder controle krijgen is één zaak, verwikkelingen voorkomen - zoals hart- en vaatziekten of oogafwijkingen - een andere. Door het suikergehalte voldoende laag te houden en eventuele complicaties in een vroeg stadium op te sporen, zijn doemscenario's vaak te vermijden.

Risico's verschillend voor type 1 en type 2
Hoewel patiënten met type 1 of type 2-diabetes in principe dezelfde complicaties kunnen doormaken, is er een wezenlijk verschil. Terwijl het risico van een type 1 diabeticus vooral samenhangt met de mate van suikercontrole en de duur van zijn ziekte, spelen bij de type 2-patiënt meerdere elementen mee. Bloeddruk en cholesterolgehalte zijn bij hen minstens even belangrijk als de bloedsuikerwaarden. Ook een gezond gewicht en stoppen met roken verminderen sterk het risico. Alleen de glucosewaarden onder controle te houden is met andere woorden niet zinvol.

Veelvoorkomende complicaties type 1
De verschillende complicaties komen niet bij beide patiëntengroepen even vaak voor.
'Bij mensen met type 1-diabetes zien we vooral microvasculaire complicaties, dat wil zeggen problemen met de kleine bloedvaatjes', preciseert prof. dr. Luc Van Gaal, diensthoofd diabetologie. 'We zien vrij vaak nierproblemen, die in het slechtste geval tot dialyse of transplantatie kunnen leiden. Daarnaast kunnen oogafwijkingen optreden, variërend van zwarte vlekjes zien tot - zij het heel uitzonderlijk - blindheid.
Een andere verwikkeling is zenuwaantasting, wat gepaard kan gaan met gevoelloosheid of verminderde gevoeligheid, afname van beweeglijkheid, verminderde reflexen of zelfs brandende pijn. Ook een vertraagde maaglediging, impotentie en problemen met de urineblaas kunnen hiervan een gevolg zijn.

Veelvoorkomende complicaties type 2
Type 2 diabetici krijgen vaker last van macrovasculaire verwikkelingen - waarbij de grote bloedvaten getroffen worden -, zoals hart- en vaatziekten en een diabetische voet. Die problemen kunnen ook bij mensen met type 1-diabetes optreden, maar meestal pas nadat ze de ziekte al dertig of veertig jaar hebben.

Preventie en vroege opsporing
Hoe beter iemands diabetes onder controle is, hoe kleiner de kans op complicaties. De verbeterde behandelingsmethoden hebben het optreden van verwikkelingen dan ook sterk ingedijkt. Ook vroege opsporing speelt een cruciale rol. Een nierprobleem dat tijdig ontdekt wordt, kan nog stopgezet of zelfs ongedaan gemaakt worden. En dankzij de nieuwe laserbehandelingen kunnen ook oogafwijkingen in een vroeg stadium aan banden gelegd worden.
'Vandaar het belang van de jaarlijkse controle', zegt Van Gaal. 'Als een oog minuscule bloedinkjes vertoont of een nier wat micro-eiwit doorlaat, merkt de patiënt daar aanvankelijk niets van. Hetzelfde geldt voor een te hoge bloeddruk of cholesterolgehalte. Tijdens een controle komt zoiets aan het licht en is tijdig ingrijpen nog mogelijk.'

Behandeling
Het voordeel van een universitair ziekenhuis is dat dit bij eventuele problemen de allernieuwste therapieën en methodes kan aanbieden. Regelmatig gebeuren er ook studies naar nieuwe behandelingen. De laatste vijf jaar zijn er verschillende krachtige medicijnen op de markt gekomen voor het afremmen en behandelen van onder meer nierproblemen en zenuwaantasting. Die dragen er toe bij dat alsmaar meer diabetespatiënten een lang en gezond leven leiden.

Controle vanaf begin
Belangrijk is dat de suikerziekte vanaf het begin goed op punt gesteld en behandeld is.
'Als we vandaag ernstige complicaties zien, is dat vaak het eindresultaat van een slechte start', weet Van Gaal.
Ook in die zin is er een verschil tussen patiënten met type 1 en type 2-diabetes. Bij de eerste groep slaat de ziekte acuut toe en wordt de patiënt vanaf het prille begin gecoacht over het voorkomen van verwikkelingen. In het geval van type 2-diabetes wordt de diagnose vaak pas na jaren gesteld en kan er al veel schade aangericht zijn. Vandaar het grote belang van screening