PROF. DR. GERT VERPOOTEN
DIENSTHOOFD NEFROLOGIE
De kans dat jonge mensen aan de kunstnier belanden, is uiterst klein. Maar door het toenemende aantal hart- en vaatziekten – een belangrijke oorzaak van verminderde nierwerking – worden vandaag meer oudere patiënten geconfronteerd met chronische nierproblemen.
Prof. dr. Gert Verpooten, diensthoofd nierziekten in het UZA, zet de voornaamste oorzaken van slecht nierfunctioneren op een rijtje.
Belangrijke oorzaken chronisch nierfalen
Nogal wat acute nieraandoeningen, waaronder nierstenen, kunnen behandeld worden zonder dat de nieren er een beschadiging aan overhouden. Andere nierziekten tasten de nieren geleidelijk aan en kunnen op termijn tot een niervervangende behandeling leiden, dat wil zeggen nierdialyse of transplantatie.
'Een aangeboren en relatief veelvoorkomende nierziekte is de polycystische nierziekte, waarbij er zich cysten vormen op de nieren', zegt Verpooten. 'Ook type 1 diabetes kan aanleiding geven tot nierproblemen. Verder is er glomerulonefritis, een nierziekte waarbij de nierfilters ontsteken. Die aandoening treedt nog bijna uitsluitend op als gevolg van bepaalde systeemziekten, zoals lupus. Een quasi uitgestorven fenomeen zijn nierproblemen als gevolg van pijnstillers die fenacetine bevatten. Deze zijn intussen van de markt gehaald.'
Meer nierproblemen bij 65-plussers
Het aantal mensen beneden 65 jaar dat met nierproblemen geconfronteerd wordt, is de afgelopen decennia niet toegenomen. Wel belanden er vandaag meer ouderen aan de kunstnier. Die evolutie hangt onder meer samen met de toename van hart- en vaatziekten.
'Je moet weten dat de werking van de nier sowieso achteruitgaat met het ouder worden', verduidelijkt Verpooten. 'Bij een gezond persoon van 75 jaar is de nierwerking nog maar de helft van wat die was op 25-jarige leeftijd. Dat is perfect normaal. Maar sommige factoren kunnen ertoe leiden dat de nierwerking sneller achteruitgaat, en dan is er wel een probleem.'
De grote boosdoener is aantasting van de bloedvaten in de nieren. Een slecht doorbloede nier kan niet naar behoren functioneren. Aan de basis van dat probleem ligt meestal hartfalen of een slecht behandelde hoge bloeddruk. Ook een te hoog cholesterolgehalte kan de doorbloeding in het gedrang brengen, evenals type 2 diabetes en roken.
Risicogroepen
Doordat nierziekten op zich heel zeldzaam zijn, is een algemene screening weinig zinvol. Wel zijn er bepaalde risicogroepen. Type 1 diabetici laten hun nieren bij voorkeur regelmatig nakijken. Zijn er nierziektes in de familie, dan is het nuttig na te gaan of het om een erfelijke variant gaat. Ook mensen met een chronische hoge bloeddruk moeten alert zijn.
Symptomen
'Op een hoge bloeddruk na treden symptomen meestal pas in een heel laat stadium op', weet Verpooten. 'Bij sommige nierziekten houdt de patiënt vocht op. Is de filterwerking erg verstoord, dan kunnen mensen last krijgen van misselijkheid, gewichtsverlies, vermoeidheid en concentratiestoornissen. Maar meestal wordt het probleem opgespoord en behandeld voor het zo ver gekomen is.'
© Universitair Ziekenhuis Antwerpen
