Nagenoeg ieder lichaamsvocht of weefsel kan getest worden. Onderzoek vindt plaats om een diagnose te bevestigen, de mate van ernst van een aandoening te bepalen, ziekten op te sporen, chronische aandoeningen te volgen of de gevolgen van een behandeling te beoordelen.
Urine is een door de nier gevormde bloedvloeistof, waarmee de in water oplosbare, voor het lichaam onbruikbare of schadelijke eindproducten van de stofwisseling worden verwijderd. De dagelijkse urine hoeveelheid bedraagt ongeveer 1 1/2 liter, zodat men meer dan een liter water als drank moet innemen, om de waterhuishouding in evenwicht te houden.
Bloed kan informatie geven over het wel en wee van een mens en is behulpzaam bij de diagnostiek. Wanneer iemand ziek is, kan dat gepaard gaan met koorts of pijn en, meer specifiek, met veranderingen in de samenstelling van het bloed. Bloedonderzoek kan veranderingen aan het licht brengen die op ziekte wijzen of de oorzaak van het ziekteproces verduidelijken. Zo kan bijvoorbeeld het functioneren van organen gemeten worden door het verbruik van voedingsstoffen en veranderingen in de hoeveelheden geproduceerde stoffen te meten, maar ook door hormonale sturingsmechanismen van organen en orgaansystemen te onderzoeken.
Verder is diagnostisch bloedonderzoek in toxicologisch opzicht van betekenis, omdat er blootstelling aan schadelijke stoffen (bijvoorbeeld bloedproef bij alcoholcontroles in het verkeer) en overdosering van geneesmiddelen mee kan worden vastgesteld.
Onderzoek van bloed kan ook de onderdelen van het bloed zelf betreffen – zoals het functioneren van rode en witte bloedcellen, bloedplaatjes. Zo kan men bij een patiënt het aantal witte bloedcellen tellen, teneinde na te gaan of de betrokkene een ontsteking doormaakt. Een opvallend grote toename van witte bloedcellen kan ook wijzen op een goedaardige dan wel kwaadaardige celwoekering, zoals bij leukemie (bloedkanker). Bloedplaatjes en stollingsfactoronderzoek zijn van belang bij afwijkingen in de bloedstolling.
Diagnostisch bloedonderzoek gaat onder andere vooraf aan:
